Cyfryzacja podatków w Polsce przyspiesza. Po JPK VAT i elektronicznych deklaracjach przychodzi czas na kolejny krok. Od 2025 roku w polskim systemie podatkowym obowiązuje nowy rodzaj raportowania – JPK CIT, czyli Jednolity Plik Kontrolny dla podatku dochodowego od osób prawnych. Jest to ustandaryzowany plik elektroniczny (XML), zawierający szczegółowe dane finansowe i podatkowe firmy, który przedsiębiorcy muszą regularnie wysyłać do organów skarbowych w celu automatycznej analizy oraz kontroli rozliczeń podatkowych. Co ważne, pierwsze pliki JPK CIT będą składane już w 2026 r. za rok podatkowy 2025, jednak obowiązek ten nie dotyczy wszystkich firm od razu, lecz konkretnej grupy przedsiębiorców, zgodnie z harmonogramem wdrożenia.
Termin na pierwszy plik JPK CIT za rok 2025 upływa 31 marca 2026 r. (to ta sama data, co złożenie deklaracji CIT-8).
Czym dokładnie jest JPK CIT?
JPK CIT to potoczne określenie całości nowych obowiązków raportowania podatkowego dla podatku dochodowego od osób prawnych. W praktyce nie oznacza to jednego pliku tak jak JPK_V7 w VAT, lecz zestaw struktur logicznych, które razem realizują raportowanie dla CIT. Wśród nich wyróżnia się:
- JPK_KR_PD – rozszerzoną wersję pliku ksiąg rachunkowych, zawierającą dane księgowe potrzebne do wyliczenia podatku dochodowego (między innymi obroty, salda, zapisy księgowe oraz elementy podatkowe);
- JPK_ST_KR – plik dotyczący środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (czyli szczegółowe dane o ich nabyciu, amortyzacji, likwidacji itd.).
Obydwa te pliki stanowią część tego, co w praktyce nazywa się JPK CIT – czyli elektronicznego raportowania rocznych danych księgowych i podatkowych pod CIT.
Wcześniej istniał plik JPK_KR – jednolity plik kontrolny ksiąg rachunkowych, przekazywany tylko na żądanie organów podatkowych. Teraz natomiast JPK_KR_PD i JPK_ST_KR mają charakter obowiązkowy i cykliczny jako elementy JPK CIT.
Kto jest zobowiązany do złożenia JPK CIT za 2025 rok?
Nowe regulacje nie obejmują wszystkich firm jednocześnie – obowiązek będzie wprowadzany etapami, począwszy od największych podmiotów.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązek JPK CIT dotyczy:
- podatkowych grup kapitałowych,
- spółek i innych podmiotów, których przychody przekroczyły 50 mln € w poprzednim roku podatkowym.
To właśnie ta grupa musi złożyć pierwszy JPK CIT za rok 2025 do 31 marca 2026 r.
Następnie od 1 stycznia 2026 r. obowiązek zostaje rozszerzony na:
- pozostałych podatników CIT, którzy są zobowiązani do składania plików JPK V7 (VAT),
- oraz na podatników PIT prowadzących pełne księgi rachunkowe.
Dla tej grupy pierwsze pliki za rok 2026 trzeba wysłać do 31 marca 2027 r. (lub zgodnie z terminem CIT-8).
Od 1 stycznia 2027 r. rozszerza się obowiązek na:
- pozostałych podatników CIT,
- podatników PIT prowadzących pełne księgi, w tym tych, którzy wcześniej nie byli objęci obowiązkiem.
Pierwsze pliki za rok 2027 będą składane zwykle do 31 marca 2028 r.
Główne elementy danych w JPK_KR_PD
1. Dane identyfikacyjne podatnika i pliku
- identyfikacja podatnika (NIP, REGON, nazwa i adres),
- cel złożenia pliku (np. pierwotny czy korekta),
- okres, którego dotyczy raport — rok podatkowy.
2. Dziennik księgowań
- szczegółowe zapisy wszystkich operacji księgowych (transakcji),
- daty i numery dowodów, konta, opisy operacji.
3. Księga główna i konta rachunkowe
- zestawienie zapisów na kontach księgowych zgodne z ustawą o rachunkowości,
- konta oznaczane specjalnymi znacznikami bilansowo-podatkowymi, dzięki którym algorytmy podatkowe mogą automatycznie interpretować dane (np. które zapisy dotyczą kosztów podatkowych, różnic bilansowo-podatkowych itp.).
4. Zestawienie obrotów i sald kont
- podsumowanie obrotów i sald za dany okres — kluczowe dla odtworzenia bilansu i rachunku zysków i strat.
5. Znaczniki kont i elementy podatkowe
- dane o znacznikach kont, które umożliwiają automatyczne odniesienie kont do elementów podatkowych (np. amortyzacja, różnice przejściowe, trwałe),
- w części RPD (Rozliczenie Podatku Dochodowego) są elementy informujące o różnicach między wynikiem bilansowym a podatkowym, choć samo obliczenie podstawy podatku nie jest w pełni wykonywane w tym pliku.
6. Dane o kontrahentach i transakcjach
- identyfikatory kontrahentów (np. NIP) powiązane z konkretnymi zapisami księgowymi — to ułatwia weryfikację rozliczeń z kontrahentami.
Jakie dane są zawarte w JPK_ST_KR?
1. Dane identyfikacyjne środka trwałego lub WNiP
- numer inwentarzowy / identyfikator środka trwałego lub WNiP
- opis lub nazwa składnika majątku,
- klasyfikacja (np. kody klasyfikacyjne).
2. Dane o nabyciu lub wytworzeniu
- data nabycia lub data wytworzenia środka trwałego / WNiP,
- numer i rodzaj dokumentu nabycia / wytworzenia,
- powiązanie z fakturą z KSeF (jeśli dotyczy).
3. Wartość początkowa i zmiany wartości
- wartość początkowa składnika majątku,
- zmiany wartości początkowej (np. modernizacje, korekty).
4. Dane o amortyzacji
- metoda amortyzacji i stawka amortyzacyjna
- odpisy amortyzacyjne ujęte w danym okresie
- okres amortyzacji.
5. Dane o likwidacji lub zbyciu składnika majątku
- data wykreślenia ze ewidencji,
- przyczyna likwidacji lub zbycia,
- numer i rodzaj dokumentu likwidacji / zbycia.
6. Historia zmian ewidencyjnych
- zmiany danych ewidencyjnych w czasie,
- korekta wartości lub amortyzacji,
- inne zdarzenia związane ze stanem majątku.
WAŻNE! Minister Finansów, rozporządzeniem z dnia 13 grudnia 2024 r., zwolnił podatników CIT i spółki niebędące osobami prawnymi z obowiązku przesyłania struktury JPK_ST_KR za rok podatkowy 2025.
JPK CIT – wyzwania technologiczne i systemowe
Wprowadzenie JPK CIT to nie tylko kolejny obowiązek podatkowy, ale poważna zmiana w sposobie raportowania danych finansowych i podatkowych przez firmy. Dla wielu podatników oznacza to konieczność gruntownego przeglądu dotychczasowych systemów, procesów i sposobu pracy działów finansowych i księgowych. Firmy muszą dostosować lub przebudować swoje systemy księgowe i ERP. Jest to obligatoryjne aby wygenerować poprawne pliki JPK_KR_PD i JPK_ST_KR zgodne z technicznymi wymaganiami (format XML, odpowiednie znaczniki kont itd.). W praktyce oznacza to aktualizacje oprogramowania, mapowanie kont i często pełne modyfikacje systemów finansowych.
Po co wprowadzono JPK CIT?
JPK CIT jest częścią szerszej strategii cyfrowej transformacji podatków w Polsce. Po sukcesie JPK V7 dla VAT, kolejnym krokiem było też ustandaryzowanie i zautomatyzowanie raportowania danych CIT. Dzięki temu wszystko trafia do fiskusa w jednym formacie, co znacząco upraszcza analizę danych.
Do tej pory urzędy mogły prosić o księgi rachunkowe na żądanie, ale nie miały regularnego dostępu do danych wszystkich podatników. Nowy obowiązek daje organom skarbowym systematyczny wgląd w dane finansowe i podatkowe firm, co ułatwia:
- wykrywanie błędów w rozliczeniach,
- identyfikowanie ryzykownych obszarów działalności,
- szybsze i bardziej precyzyjne kontrole.
Elektroniczny plik JPK_CIT (czyli konkretne struktury jak JPK_KR_PD i JPK_ST_KR) pozwala na:
- łatwe porównywanie danych rok do roku,
- automatyczne sprawdzanie spójności danych między deklaracjami i księgami
- eliminowanie ręcznych błędów przy analizie podatkowej
Jednym z celów Ministerstwa Finansów było również ograniczenie szarej strefy i nadużyć podatkowych. Mając dostęp do szczegółowych danych z ksiąg wszystkich podatników, fiskus może:
- szybciej wykrywać nieregularności,
- analizować dane kontrahentów i wartości niematerialne,
- monitorować sytuacje podatkowe dużych grup kapitałowych.
Podsumowanie – czy JPK CIT uprzykrzy nam życie?
JPK CIT wymaga przekazywania bardzo szczegółowych danych, m.in. wszystkich zapisów księgowych, informacji o kontrahentach, środkach trwałych, amortyzacji czy różnicach bilansowo-podatkowych. To dużo więcej niż dotychczasowe pliki – a im więcej danych, tym większe ryzyko błędów i niespójności. Im większe ryzyko błędów i niespójności tym większe prawdopodobieństwo kontroli ze strony Urzędu Skarbowego, co jak wiemy dla żadnego przedsiębiorcy nie jest niczym przyjemnym.
