Siłownik dwustronnego działania wysuwa i wsuwa tłoczysko sprężonym powietrzem, podawanym na przemian do dwóch komór. Dzięki temu w obu kierunkach pracuje z siłą wynikającą z ciśnienia, a nie ze sprężyny. Do doboru potrzebne są trzy dane: średnica tłoka, skok i sposób mocowania.
Czym różni się od siłownika jednostronnego działania?
W siłowniku jednostronnego działania powietrze wysuwa tłoczysko, a cofa je sprężyna. Taki siłownik jest prostszy i zużywa mniej powietrza, ale sprężyna zabiera część skoku i ogranicza siłę powrotu. Sprawdza się przy krótkich ruchach, na przykład w dociskach.
Typowy siłownik pneumatyczny dwustronnego działania ma przyłącza w obu komorach. Zawór rozdzielający kieruje powietrze raz do komory za tłokiem, raz przed nim. Można sterować ruchem w obu kierunkach i regulować prędkość dławikami osobno dla wysuwu i powrotu. Dlatego to najczęściej stosowany typ w maszynach i liniach produkcyjnych.
Jak policzyć siłę siłownika?
Siła teoretyczna to ciśnienie pomnożone przez powierzchnię tłoka. Przy wysuwie liczy się całą powierzchnię tłoka, przy powrocie powierzchnię pomniejszoną o przekrój tłoczyska, dlatego siła powrotu jest nieco mniejsza.
Przykład: tłok o średnicy 50 mm ma powierzchnię ok. 19,6 cm². Przy 6 bar daje to teoretycznie ok. 1 180 N na wysuwie. W praktyce część siły zabiera tarcie uszczelnień, więc przy doborze przyjmuje się zapas, zwykle kilkadziesiąt procent zależnie od tego, czy ruch jest szybki, czy siłownik ma tylko docisnąć element.
Na co zwrócić uwagę przy doborze?
Średnica tłoka wynika z potrzebnej siły i ciśnienia w instalacji. Skok to długość ruchu, który ma wykonać tłoczysko. Warto dodać kilka milimetrów zapasu, żeby tłok nie uderzał w pokrywę w pozycji roboczej.
Liczy się też amortyzacja. Przy większych prędkościach i masach regulowana amortyzacja pneumatyczna wyhamowuje tłok na końcu ruchu i chroni siłownik oraz maszynę przed uderzeniami. Magnes na tłoku pozwala zamontować czujniki położenia na korpusie, bez dodatkowych krańcówek.
Materiał tłoczyska dobiera się do środowiska. W typowych warunkach wystarcza stal chromowana, przy wilgoci i myciu lepsze jest tłoczysko nierdzewne.
Dlaczego standard ISO 15552 ułatwia życie?
Norma ISO 15552 (wcześniej ISO 6431) określa wymiary montażowe siłowników profilowych: rozstaw otworów, gwint tłoczyska i przyłącza. Dzięki temu siłownik jednego producenta można zamienić na siłownik innego bez przerabiania mocowań. Przy awarii skraca to przestój maszyny.
Ma to znaczenie także przy nietypowych skokach. Polski producent PS Automatyka wykonuje siłowniki serii PSE i PSN zgodne z ISO 15552 ze skokiem dobieranym do maszyny, od 5 do 600 mm, a także 800 i 1000 mm, z produkcją w 24 godziny. Gdy trzeba szybko zastąpić zużyty siłownik o niestandardowym skoku, nie trzeba czekać na import ani modyfikować konstrukcji.
Jak przedłużyć żywotność siłownika?
Najważniejsze jest czyste i suche powietrze. Wilgoć i zanieczyszczenia niszczą uszczelnienia szybciej niż sama praca, dlatego przed siłownikami stosuje się filtr z reduktorem. Warto też zadbać o współosiowość: siła boczna na tłoczysku przyspiesza zużycie prowadnicy, więc przy dłuższych skokach pomagają prowadnice albo przegub na końcu tłoczyska.
Artykuł sponsorowany
