Uczestnicy procesu budowlanego
W powstawaniu budynku udział biorą określone osoby, które mają ściśle określone obowiązki, prawa i odpowiedzialność.
Zgodnie z art. 17 ustawy Prawo Budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418) uczestnikami procesu budowlanego są:
-
Inwestor,
-
Inspektor nadzoru inwestorskiego,
-
Projektant,
-
Kierownik budowy lub kierownik robót.
Rola projektanta
Rola projektanta jako samodzielnej funkcji technicznej w procesie budowlanym jest kluczowa. Praca projektanta rozpoczyna się na długo przed wbiciem pierwszej łopaty na placu budowy. Projektant posiada odpowiednie uprawnienia budowlane i odpowiada za opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej w swojej branży, która stanowi podstawę do realizacji inwestycji. Prawidłowe sporządzenie projektu ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo, funkcjonalność i estetykę przyszłego obiektu – przypomina Robert Osiewała, założyciel Biuro Desant, specjalista od projektowania instalacji sanitarnych.
Obowiązki projektanta wg Prawa budowalnego
Ustawa Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418) określa obowiązki projektanta w art. 20 zgodnie, z którym do podstawowych obowiązków projektanta należy:
1) opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej;zapewnienie, w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu budowlanego osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności;
1a) wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez osoby, o których mowa w pkt 1a, opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy, z uwzględnieniem specyfiki projektu budowlanego, oraz zapewnienie zgodności projektu technicznego z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym;
1b) sporządzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia;
1c) określenie obszaru oddziaływania obiektu;
2) uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów;
3) wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań; 3a) sporządzanie lub uzgadnianie indywidualnej dokumentacji technicznej, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213);
4) sprawowanie nadzoru autorskiego na żądanie inwestora lub organu administracji architektoniczno-budowlanej w zakresie:
4a) stwierdzania w toku wykonywania robót budowlanych zgodności realizacji z projektem,
4b) uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych w stosunku do przewidzianych w projekcie, zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego.
Projektant zapewnia sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego oraz technicznego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy:
- 1) zakresu objętego sprawdzaniem i opiniowaniem na podstawie przepisów szczególnych;
- 2) projektów obiektów budowlanych o prostej konstrukcji, jak: budynki mieszkalne jednorodzinne.
Takie są wymagania przepisów.
W skrócie z powyższych wynika, że projektant:
-
Zapewnia koordynację swojego projektu instalacji z innymi branżami,
-
Sporządza projekt zgodnie z przepisami, decyzjami i wiedzą techniczną.
-
Wykonuje niezbędne uzgodnienia, opinie i sprawdzenie projektu,
-
Sprawuje nadzór autorski na wezwanie Inwestora lub organów administracji architektoniczno-budowlanej do pełnienia nadzoru autorskiego, czyli prawidłowości realizacji projektu na budowie oraz uzgadniania rozwiązań zamiennych do przedstawionych w projekcie.
-
Sporządza informację BIOZ (bezpieczeństwa i ochrony zdrowia). Na podstawie informacji, kierownik budowy sporządzi plan BIOZ, obowiązujący na budowie.
Ponadto to co jest wymagane przepisami budowlanymi obowiązkiem projektanta jest współpracować z innymi uczestnikami procesu i wyjaśniać wątpliwości.
Podsumowanie
Na spełnieniu swoich obowiązków zależy projektantowi aby przygotować kompleksowy i fachowy projekt. Niestety Ustawodawca przewidział również odpowiednie skutki za niewywiązywanie się przez projektantów z obowiązków. Projektant ponosi odpowiedzialność zawodową, dyscyplinarną, cywilną i karną Zawodowa i dyscyplinarna odpowiedzialność określona jest w art. 95-101 wspomnianej wcześniej ustawy Prawo budowlane. Odpowiedzialność cywilna wynika z tytuły nie wywiązania się z umowy/kontraktu z Inwestorem i określona jest w odpowiednich przepisach. Natomiast odpowiedzialność karna pojawia się w przypadku powstania katastrofy budowlanej, a skutki takiej katastrofy zagrożone są karą pozbawienia wolności do 10 lat, wynikającą z przepisów kodeksu karnego.
Należy nadmienić, że oprócz rozbudowanych obowiązków i znacznych kar projektant posiada również swoje prawa. Pomimo, że prawa są ograniczone projektant powinien z nich korzystać w swojej pracy.
Artykuł sponsorowany
