Nowoczesne hale przemysłowe, magazyny oraz centra logistyczne to obiekty, w których praca często trwa przez całą dobę. Specyfika tych wielkopowierzchniowych budynków sprawia, że sztuczne oświetlenie musi działać bez przerwy – bardzo często nawet w słoneczne dni. Przy rosnących kosztach energii takie podejście staje się ekonomicznie nieuzasadnione.
Odpowiednio zaprojektowane doświetlenie naturalne poprzez świetliki umieszczone na dachu potrafi ograniczyć roczne zużycie energii na oświetlenie hali o kilkadziesiąt procent. Co więcej, światło słoneczne ma udowodniony, pozytywny wpływ na fizjologię człowieka – poprawia komfort widzenia, koncentrację i ogólną wydajność.
Czym są świetliki dachowe i gdzie się je stosuje?
Aby dobrze dobrać rozwiązanie, warto zrozumieć, czym są świetliki dachowe i gdzie znajdują zastosowanie.
Świetlik dachowy to element konstrukcji dachu, którego zadaniem jest wprowadzenie światła dziennego do wnętrza budynku. W odróżnieniu od okien pionowych projektuje się je do pracy w orientacji poziomej. Muszą spełniać rygorystyczne wymagania dotyczące izolacyjności termicznej, wodoszczelności oraz nośności na obciążenia klimatyczne (śnieg, wiatr).
Z reguły montuje się je na dachach płaskich, których spadek nie przekracza 15 stopni. Świetliki montowane na dachach płaskich sprawdzają się zarówno w nowych inwestycjach, jak i przy modernizacji istniejących obiektów. Ich zastosowanie jest niezwykle szerokie: od hal produkcyjnych, gdzie precyzja widzenia detalu jest kluczowa, po magazyny, obiekty sportowe czy centra handlowe.
Urządzenia te dzieli się na dwie główne grupy:
- świetliki stałe (nieotwieralne), służące wyłącznie do doświetlania przestrzeni,
- świetliki uchylne (z funkcją przewietrzania), wyposażone w siłowniki, umożliwiające dodatkowo usuwanie zużytego powietrza w ramach wentylacji grawitacyjnej.
Jaki świetlik wybrać dla hali produkcyjnej?
Proces decyzyjny projektanta musi uwzględniać szereg zmiennych: od zapotrzebowania na światło, przez wymogi przeciwpożarowe, aż po parametry termoizolacyjne.
Świetliki stałe (nieotwieralne)
To urządzenia o prostej, bezawaryjnej konstrukcji, złożone z podstawy trwale połączonej z dachem oraz pokrycia przepuszczającego światło. Najpopularniejszym rozwiązaniem w obiektach magazynowych pozostaje świetlik kopułkowy, który przy minimalnej konserwacji zapewnia lata niezawodnej pracy.
Kopuły mogą być tłoczone z akrylu lub poliwęglanu. Występują zazwyczaj w wersji przezroczystej oraz mlecznej. W halach produkcyjnych zdecydowanie zaleca się stosowanie wersji mlecznej – doskonale rozprasza ona promienie, zapobiegając zjawisku olśnienia i powstawaniu ostrych cieni na stanowiskach pracy.
Pasma świetlne
W halach o powierzchni powyżej 10–15 tys. m² stosowanie punktowych świetlików bywa nieoptymalne. Każdy otwór to koszt montażu i ingerencja w szczelność poszycia. W długich halach produkcyjnych skuteczniejszym rozwiązaniem są pasma świetlne biegnące wzdłuż połaci dachu.
Są to ciągłe, liniowe przeszklenia na profilach aluminiowych, montowane wzdłuż kalenicy dachu lub równolegle do niej. Dostarczają równomierne, pozbawione cieni światło.
Występują w różnych formach, np. trójkątnych czy łukowych. Pasma świetlne łukowe wyróżniają się lepszym odprowadzaniem wody i śniegu, co ma istotne znaczenie przy dużych opadach. Dzięki zintegrowanym systemom, w wyznaczonych sekcjach pasm można z łatwością osadzić klapy dymowe.
W przypadku rozwiązań zintegrowanych z systemami oddymiania należy dodatkowo uwzględnić obowiązujące normy oraz wytyczne dotyczące systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
Ile można zaoszczędzić, stosując doświetlenie naturalne?
W zautomatyzowanych obiektach produkcyjnych i magazynowych oświetlenie odpowiada średnio za 20% do 40% całkowitego zużycia energii elektrycznej. Utrzymanie wysokiego natężenia światła (np. 500 lx) generuje znaczące koszty.
Rozważmy halę o powierzchni 5000 m². Zastosowanie rozplanowanych na dachu świetlików, zajmujących kilkanaście procent jego powierzchni, pozwala od wiosny do jesieni niemal całkowicie wyłączyć sztuczne oświetlenie na 8 do 12 godzin dziennie. Przekłada się to na oszczędności rzędu dziesiątek megawatogodzin (MWh) rocznie.
Prawidłowo zaprojektowany system powinien opierać się na wysokim współczynniku doświetlenia (Daylight Factor – DF).
Koszty to jednak nie wszystko. Światło dzienne stabilizuje rytm okołodobowy człowieka. Z badań wynika, że pracownicy w dobrze doświetlonych halach szybciej się koncentrują, popełniają mniej błędów i rzadziej korzystają ze zwolnień lekarskich.
Świetliki z funkcją przewietrzania – dodatkowa wartość bez dodatkowych kosztów eksploatacyjnych
Gdy obiekt wymaga stałej wymiany powietrza, efektywnym rozwiązaniem jest wentylacja grawitacyjna wspierana przez stolarkę dachową. Świetliki z funkcją przewietrzania łączą doświetlenie z wentylacją – bez dodatkowych kosztów eksploatacyjnych.
Zasada działania jest prosta: rozgrzane powietrze unosi się do góry i uchodzi przez otwarte świetliki, robiąc miejsce dla chłodniejszego, świeżego powietrza pobieranego z niższych partii budynku.
Ramami sterują najczęściej napędy 230 V, które można zintegrować z systemem automatyki BMS i czujnikami pogody. W letnie, upalne dni takie „darmowe” wietrzenie może znacząco odciążyć instalację klimatyzacyjną i obniżyć koszty operacyjne (OPEX).
Na co zwrócić uwagę przy doborze świetlików? Wskazówki dla projektanta
Dobór pasm świetlnych i świetlików to zadanie wymagające spełnienia norm budowlanych oraz dopasowania do konstrukcji obiektu.
- Wymiary: urządzenia dostępne są w szerokiej gamie wielkości – od 60×60 cm do 200×300 cm, co ułatwia ich dopasowanie do siatki konstrukcyjnej dachu.
- Klasy odporności mechanicznej: istotne są parametry obciążenia w dół, ssania wiatru w górę oraz odporności na uderzenia. Ten ostatni parametr ma znaczenie dla bezpieczeństwa pracowników poruszających się po dachu.
- Certyfikacja i normy: produkt powinien posiadać deklarację właściwości użytkowych (DoP), opartą o normę EN 1873:2014+A1:2016.
Wybierając producenta świetlików, warto zwrócić uwagę na zakres dokumentacji technicznej oraz możliwość wsparcia projektowego już na etapie koncepcji. Istotne są także dostępne biblioteki BIM, rysunki CAD oraz długość gwarancji – szczególnie w zakresie szczelności i trwałości materiałów.
Artykuł sponsorowany
